Eleştirel Düşünmeyi Öğretmek İçin Hangi Stratejiler Uygundur?

Eleştirel düşünme kendi başına öğretilmemeli.

Eleştirel düşünme bir konu bağlamında öğretilmelidir. Yukarıdaki ifade öğretmenlerin öğrencilere eleştirel düşünmeyi öğretmemeleri gerektiği anlamına gelmemektedir – eleştirel düşünmenin kendi başına öğretilmemesi gerektiği anlamına gelmektedir. İnsanlar düşüncelerinin altında yatan varsayımları kendiliğinden incelemezler, bir konunun her iki tarafını düşünmeye kendiliğinden çalışmazlar, bildiklerini kendiliğinden sorgulamazlar, vs. Bu hususlarda öğrencilere örnek olunmalı ve öğrencilere – tercihen normal sınıf çalışması bağlamında- alıştırma yapma fırsatı verilmelidir. Örneğin, bir tarihçi gibi düşünmenin önemli bir parçası bir belgenin kaynağını – belgeyi kimin, ne zaman ve neden yazdığını- düşünmektir. Ancak öğrencilere bu soruyu sormayı konu bilgisinden bağımsız olarak öğretmek çok işe yaramayacaktır.

Eleştirel düşünme sadece ileri seviyedeki öğrenciler için değildir.

Bazen öğretmenlerden ve idarecilerden eleştirel düşünme çalışmalarının en iyi öğrenciler için çok faydalı bir aktivite olduğunu ama zorlanan öğrencilerden sadece daha temel materyalleri anlamalarının ve öğrenmelerinin beklenmesi gerektiğini duyuyorum. Bu iddia bilişsel bilimcilerin düşünme hakkında bildikleri şeyle çelişmektedir. Neredeyse herkes eleştirel düşünebilecek ve bunu sürekli kullanabilecek kapasitededir. Zor olan eleştirel düşünmek değil, bunu ne zaman yapacağını ayırt etmek ve başarılı bir şekilde eleştirel düşünebilmek için yeterli bilgiye sahip olmaktır.

Öğrenci deneyimleri karmaşık kavramlara giriş niteliğindedir. Eleştirel düşünmenin konuya dayalı olması gerekse de, öğrenciler konu hakkında çok fazla bilgi sahibi olmadığı zaman bir kavramı öğrenci deneyimlerinden yola çıkarak vermek faydalı olabilir. Örneğin, tarihi bir belgeyi değerlendirirken belgenin kaynağının önemi küçük çocuklar tarafından bile bilinen bir şeydir; bu anlayışı derinleştirmek uğraşacakları bilgiye sahip oldukları soruları sormakla ilgilidir. İlköğretim öğretmenleri şunu sorabilirler: Bir gazete editörüne gönderilen ve teneffüslerin kaldırılmasını eleştiren bir yazı bir okul müdürü veya bir üçüncü sınıf öğrencisi tarafından yazılsa farklı görülebilir miydi?

Eleştirel düşünme stratejileri öğretmek için stratejileri açıklayın ve alıştırma yaptırın.

Eleştirel düşünme stratejileri soyutlamadır.

Makul bir eleştirel düşünme öğretme yaklaşımı stratejileri netleştirmek ve aşama aşama ilerlemek olabilir.

Kavram ilk kez (veya birkaç kez) verildiğinde, kavramı en az iki örnekle açıklayın (mümkünse yukarıda da bahsedildiği gibi öğrencilerin deneyimlerine dayalı örneklerle), bunu farklı bağlamlarda uygulanabilecek bir strateji olarak belirleyin, adını söyleyin ve üzerinde çalışılan ders içeriğine nasıl uygulanabileceğini gösterin.

Daha sonraki örneklerde, öğrencilerin stratejiyi hatırlayıp hatırlamadıklarını ve tartışılan materyale nasıl uygulayacaklarını belirleyip belirleyemediklerini anlamak için uygun eleştirel düşünme stratejisinin adını belirlemeye çalışın.

Bilimsel düşüncenin özündeki çeşitli kavramlar da öğrencilerin günlük bilgilerine ve deneyimlerine dayalı olarak öğretilebilir. Mesela, “korelasyon nedensellik değildir” ifadesi dondurma tüketimiyle belli bir günde işlenen suç sayısı arasındaki ilişkiyle gösterilir. Öğrenciler kısa sürede dondurma tüketiminin suça yol açmadığını ama sıcak havanın her ikisinde de artışa neden olabileceğini fark ederler.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s