Eleştirel Düşünme Nedir?

Okulun başlıca ama yeterince gerçekleştirilemeyen hedefinin öğrencilerin eleştirel düşünmesini sağlamak olduğuna neredeyse herkes katılır. Eleştirel düşünme bir konunun her iki tarafını görmeyi, fikirlerinizin yanlış olduğunu gösteren yeni delillere açık olmayı, tarafsız akıl yürütmeyi, iddiaların delillerle desteklenmesini talep etmeyi, mevcut gerçeklere dayanarak sonuçlar çıkarmayı, problem çözmeyi, vb. içermektedir.

Farklı konulara özgü belli eleştirel düşünme türleri vardır: “bilim adamı gibi düşünmek” veya “tarihçi gibi düşünmek” derken bunu kastederiz. Bu yerinde ve sağduyulu hedef çok sıklıkla “eleştirel düşünme becerilerini” ve “üst düzey düşünme becerilerini” öğrencilere daha iyi yargılamayı, daha mantıklı akıl yürütmeyi  öğretme çağrılarına – dönüşmüştür.

İnsan kaynakları yetkililerinin katıldığı bir ankette ve Senato Finans Komitesi huzurunda verilen bir ifadede iş liderlerinin okullara öğrencilere eleştirel düşünmeyi öğretmelerini defalarca tavsiye ettiği görülmüştür. İş liderleri bu hususta yalnız değildir. Eğitim reformuyla ilgili Ulusal Eğitim ve Ekonomi Merkezi, Amerikan Diploma Projesi, Aspen Enstitüsü gibi kuruluşlar ve girişimler öğrencilerin eleştirel düşünme ve/veya akıl yürütme ihtiyacına işaret etmektedirler.   College Board SAT sınavını öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerini daha iyi değerlendirecek şekilde revize etmiştir. ACT Inc. de üniversite öğrencilerine bir eleştirel düşünme testi sunmaktadır.

Bu çağrılar yeni değildir. 1983 yılında, Eğitimde Mükemmellik Ulusal Komisyonu tarafından yayınlanan Risk Altında Bir Ulus başlıklı raporda 17 yaşındaki gençlerin birçoğunun “üst düzey entelektüel becerilere” sahip olmadıkları tespit edilmiştir. Raporda, yaklaşık %40’ın yazılı materyalden sonuç çıkaramadığı ve sadece beşte birinin ikna edici bir yazı yazabildikleri iddia edilmiştir.

Risk Altında Bir Ulus raporunun yayınlanmasının ardından, müfredatta öğrencilere eleştirel düşünmeyi öğretmek üzere tasarlanmış programlar son derece popüler hale gelmiştir. 1990’a kadar, çoğu eyalet eğitimcileri eleştirel düşünmeyi teşvik edecek girişimlerde bulunmuş ve en çok kullanılan programlardan biri olan Düşünme Taktikleri 70,000 öğretmen kitabı satmıştır.

Ancak bu programlar çok etkili olmamıştır – ve bugün öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerinin yetersizliğinden hala şikâyet edilmektedir. 20 yıldan uzun sürelik yakınma, teşvik etme ve biraz gelişmeden sonra, belki artık şu temel soruyu sormanın zamanı gelmiştir: Eleştirel düşünme gerçekten öğretilebilir mi?

On yıllar süren bilişsel araştırmalar hayal kırıklığına uğratıcı bir cevaba işaret etmektedir: tam olarak öğretilemez.

Eleştirel düşünmeyi öğretmeye çalışan insanlar bunun bisiklete binmek gibi bir beceri olduğunu ve diğer beceriler gibi bunun da öğrenilebileceğini, herhangi bir durumda uygulanabileceğini farz etmişlerdir.

Bilişsel bilim araştırmaları düşünmenin bu tür bir beceri olmadığını göstermektedir. Düşünme süreçleri düşüncenin içeriğiyle (yani, alan bilgisiyle) iç içedir. Bu nedenle, bir öğrenciye “bir konuya birden fazla bakış açısından bakmasını” yeterince sık hatırlatırsanız, bunu yapması gerektiğini öğrenecek ama konu hakkında çok şey bilmiyorsa, birden fazla bakış açısından düşünemeyecektir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s