Geleneksel Disiplin Yaklaşımlarından Uzaklaşın

Artık ara vermek veya ödül çizelgesi yok: Bir psikolog anne babalara geleneksel disiplin yaklaşımlarından uzaklaşmalarını tavsiye ediyor

David Kates
1 Nisan 2016, Cuma

Bağırmayı kesin! Yeni bir kitap daha verimli bir disiplin yaklaşımı öneriyor. Fotolia

Biri dört diğeri iki yaşında olmak üzere iki çocuk sahibi biri olarak, evimizde çocuklarımızdan en az birinin yaramazlık yapmadığı zamanlar nadirdir. Çocuklar oyuncak kavgası yaparken, yatakların veya koltukların üstünde zıplarken veya birbirlerini korkuturken eşim ve ben de düzeni –her ne kadar kısa sürecek olsa da- sağlamak için sürekli müdahale ederiz.

Acelemiz olduğunda bunu yapmak daha da zor oluyor ama bir türlü kapıdan çıkamıyoruz. Bazen çocuklardan biri (havaya ve gideceği yerde giymeye uygun olmayan) en sevdiği elbiseyi giymesine izin verene kadar odasında oturma eylemi yapıyor. Veya iki yaşındaki kızımız sırf eşim veya ben bir düğme iliklemesine yardım etmeye kalktık diye montunu ve botlarını çıkarıp atmış, destansı bir sinir krizi geçiriyor oluyor. Saate bakıyoruz ve (sürpriz!), geç kaldık.

Bu gibi durumlarda nasıl tepki veriyorsunuz? Çocuklara bağırıp dediğinizi yapana kadar her türlü ayrıcalığı ellerinden almakla mı tehdit ediyorsunuz?  Onlara istediğiniz şeyi yapana kadar rüşvet olarak sevdikleri bir şeyler, çıkartmalar veya şekerlemeler mi veriyorsunuz?

Yukarıdakilerden birine başvurma eğilimindeyseniz, kesinlikle yalnız değilsiniz. Fakat uzun vadede, çocuklarınıza faydadan çok zararınız dokunuyor olabilir.

Psikolog ve Discipline Without Damage: How to Get Your Kids to Behave Without Messing Them Up (LifeTree Media, 2016) kitabının yazarı Dr. Vanessa Lapointe’ye göre, birçok ebeveyn davranışlara o kadar çok odaklanmıştır ki bu davranışlara neden olan şeyle ilgilenmeye çalışmamaktadır. Dr. Lapointe bunun yerine çocuklarımızla ilgili daha etkili kararlar almak için bize şefkat ve anlayışın yol göstermesine izin vermemiz gerektiğini iddia etmektedir. Bu, o anda, sıklıkla yaramazlık yapan çocuğu sakin bir şekilde bir kenara çekmek ve davranışa müdahale etmeden önce davranışın nedenini belirlemek ve anlamak anlamına gelmektedir.

“Zor olan bakış açınızı değiştirmek,” diyor Lapointe. “Yaramazlık yapan çocuklarınızı berbat, zorlayıcı, zor ve kusurlu görmek yerine zorlanan çocuklar olarak görebilirseniz, ona göre davranmak zorunda kalırsınız.”

Davranışları ele almak üzerinde bu şekilde çok fazla durmanın çocuğun gelişimi üzerinde zararlı etkileri olabilir. Lapointe, çocuklarla sağlıklı duygusal ilişkiler geliştirmemiz gerektiğini söylemektedir. Özellikle bu gibi davranışların ortaya çıktığı durumlarda çocuklarımızın anne babalarıyla güçlü bağlantılar kurma isteği içinde olduklarını kabul etmemiz gerekmektedir.

Psikolog Vanessa Lapointe iki oğluyla birlikte. Lapointe “Discipline Without Damage: How to Get Your Kids to Behave Without Messing Them Up” adlı kitabın yazarı. 

Lapointe, diğer yandan çocukların davranışlarını düzeltmeye yönelik girişimlerimizin birçoğunun onları hizaya getirmek için “kandırmayı” içerdiğini – ve bu kandırmacaların genellikle çocukların bağlanma ve duygusal güven duygularını kullanarak işe yaradığını da ifade etmektedir.

Lapointe: “Çocuklar ara vermelerle, yaptırımlarla ve hatta ödül çizelgeleriyle cezalandırıldıklarında bunların hepsinin özünde bizden ayrılmak vardır.” Başka bir deyişle, çocuklara “Seni tanıyorum, sevdiğin her şeyi biliyorum – ve şimdi sana bir ders vermek için bunlardan birini senden alacağım” diyoruz.

Zamanla, bu ödül-ceza disiplini şekli çocukların hala gelişmekte olan beyinlerini psikolojik anlamda olumsuz etkiler. Lapointe, bunun neticesinde kaygı ve depresyon ve stresle baş etme becerisinde azalma gibi ruh sağlığı sorunlarının bu yaklaşımla yetiştirilen çocuklar arasında daha yaygın olduğunu iddia etmektedir.

Lapointe, “Çocuğunuzun günde 27 kez yaramazlık yaptığını düşünün” diyor. “Beyinleri günde 27 kez uyarılıyor ve ayarı şaşıyor ve siz çocuklara aranızdaki bağlantıyı kopararak karşılık veriyorsunuz – bu da beyinlerinin ayarını daha da çok bozuyor. Evet, uslu olabilirler ama bunu sadece sizi geri kazanmak için yapıyorlar. Uslu olmalarını sağlamış olmanız beyinlerini sakinleştirmiş olduğunuz anlamına gelmez.”

Bu noktada, anne babaların aklına bazı sorular gelebilir: Lapointe’nin yaklaşımı çocukların disiplinli olmalarını ve zıvanadan çıkmamalarını sağlar mı? Bizler sürekli verdiğimiz disiplinin zararlı olabileceğinden endişe duyarsak anne baba olarak nasıl etkili olabiliriz? Ve bu izin verici ebeveynliği haklı çıkarmaz mı?

Lapointe, bunun izin verici ebeveynliği haklı çıkarmayacağı konusunda ısrarcı.

LifeTree Media

“İzin verici bir ebeveynseniz, bu bana sınırlarınızın, yapılarınızın, ilkelerinizin ve kurallarınızın olmadığını ifade ediyor – bu da çocuklar için iyi bir şey değil” diyor Lapointe.

“Çocuklarınıza karşı ciddi, kaba ve cezalandırıcı değil de nazik olmanız onların sözünün geçmesine izin verdiğiniz anlamına gelmez. Bu sadece ebeveyn olarak görevinizi yerine getirmek için seçtiğiniz yolun sevecenlik ve merhametle dolu olduğu anlamına gelir.”

Başka bir deyişle, ebeveynlerin yaramazlık yapan bir çocuğun o an neye ihtiyacı olduğunu ve neden öyle davrandığını düşünmeleri gerekmektedir. Aynı zamanda, çocuklar örneğin birbirlerinin canını acıtıyorsa ve ayrılmaları gerekiyorsa, kendilerini açıkça hala durumun içine sokmaktadırlar. Ama çocuğun neye ihtiyacı olduğunu düşünmek cezaları azar azar vermek yerine, önce onları bir kenara çekip sakinleştirmek anlamına gelmektedir. Çocuğun bir yetişkinin oto kontrolüne sahip olmadığını ve duygularını her zaman uygun bir şekilde ifade edemediğini kabul etmek anlamına gelmektedir. Davranışı ele almadan önce bir çocuğun neden üzgün olabileceğini anlamaya çalışmak ve sonra da bunun için harcanan zamanı çocuğa ileride nasıl uygun davranacağını öğretmeye harcamak anlamına gelmektedir.

İtiraf etmek gerekir ki bu yaklaşım bizlerin çok daha sabırlı olmasını gerektirmektedir. Bu yaklaşım, anne babalar o anda aşırı duygu yüklüyse kendilerini (stratejik ve sakin bir şekilde) durumun dışına çıkarmaları ve durumu ele almadan önce sakinleşmeleri gerektiği anlamına bile gelebilir. Bu yaklaşım aynı zamanda bir ölçüde bazıları yeterince cezalandırıcı olmadığını düşündükleri veya algıladıkları bir disiplin yaklaşımını onaylamayabilecek olan ebeveynlerin gerçek veya algılanan beklentilerini veya yargılarını engelleme yeteneğini de içeren bir yaklaşımdır. Bir veya iki pasif-agresif derse bile dayanmak zorunda kalabilirsiniz.

Ancak neticede, önemli olan amaçtır: çocukları uyumlu bireyler olarak yetiştirmek. Çocukların beyinlerini biz şekillendiriyoruz ve onlara hayatları boyunca ihtiyaç duyacakları araçları şimdi veriyoruz. Çocukların hayattaki tüm zorlukları ve sürprizleri göğüsleyecek kadar iyi donanımlı olmalarını istiyoruz. Bu yaklaşım uzun vadede daha sağlıklı ve daha yapıcıysa, uğraşmaya değer.

Kaynak: http://www.nationalpost.com/m/wp/health/blog.html?b=news.nationalpost.com%2Fhealth%2Fno-more-time-outs-and-reward-charts-psychologist-advises-parents-ditch-traditional-approaches-to-discipline&__lsa=4877-072a

Çeviren/Translated by: Aslı KARABULUT AŞCI

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s