Temel Soru Nedir? / What is An Essential Question?

Grant Wiggins

Temel soru nedir? Temel bir soru, temeldir: önemlidir, can alıcıdır, konunun özüdür – meselenin temelidir. Hayatınızdaki bu tanıma uygun soruları düşünün – ama bir öğretmen gibi düşünmeyin; soruyu dikkatli bir yetişkin gibi değerlendirin. Aklınıza ne tür sorular geliyor? Düşünceli ve entelektüel bir insanın üzerinde düşündüğü ve düşünmeye devam etmesi gereken soru nasıl bir sorudur?

What is an essential question? An essential question is – well, essential: important, vital, at the heart of the matter – the essence of the issue. Think of questions in your life that fit this definition – but don’t just yet think about it like a teacher; consider the question as a thoughtful adult. What kinds of questions come to mind? What is a question that any thoughtful and intellectually-alive person ponders and should keep pondering?

Tasarımla Anlamada okuyuculara “temel”in birkaç farklı çağrışımı olduğunu hatırlatıyoruz:

“Temelin” içerdiği anlamlardan biri insanın hayatı boyunca yinelenen önemli sorulardır. Bu sorular doğası gereği geniş kapsamlı ve zamansızdır. Bu sorular daima tartışmalıdır – Adalet nedir? Sanat bir zevk meselesi mi, yoksa kural meselesi mi? Kendi biyolojimizi ve kimyamızı ne kadar değiştirmeliyiz? Bilim dinle bağdaşır mı? Yazarın görüşü bir metnin anlamını belirlerken ayrıcalıklı mıdır? Bu sorularla ilgili bir anlayışa varabiliriz veya bunları anlamamıza yardım edilebilir ama kısa zamanda bu soruların cevaplarının daima duruma bağlı olduğunu öğreniriz. Başka bir deyişle, hayat yolculuğunda bu gibi sorularla ilgili düşüncemiz ve deneyimimiz karşısında zihnimizi değiştirmek durumundayız ve bu zihin değişiklikleri sadece beklenmemektedir, aynı zamanda faydalıdır da. Bazen içeriği öğrenmeye odaklanırken bu soruları göremesek de, iyi eğitim bu gibi yaşam boyu sorulara dayalıdır. Büyük fikir soruları eğitimin sadece “cevabı” öğrenmekle ilgili olmayıp öğrenmeyi öğrenmekle ilgili olduğu mesajını vermektedir.

In Understanding by Design we remind readers that “essential” has a few different connotations:

One meaning of “essential” involves important questions that recur throughout one’s life. Such questions are broad in scope and timeless by nature. They are perpetually arguable – What is justice?  Is art a matter of taste or principles? How far should we tamper with our own biology and chemistry?  Is science compatible with religion? Is an author’s view privileged in determining the meaning of a text? We may arrive at or be helped to grasp understandings for these questions, but we soon learn that answers to them are invariably provisional. In other words, we are liable to change our minds in response to reflection and experience concerning such questions as we go through life, and that such changes of mind are not only expected but beneficial. A good education is grounded in such life-long questions, even if we sometimes lose sight of them while focusing on content mastery. The big-idea questions signal that education is not just about learning “the answer” but about learning how to learn.

“Temelin” bir diğer çağrışımı da bir disiplindeki başlıca sorulardır. Bu anlamdaki temel sorular bir konuyla ilgili büyük fikirlere ve teknik bilgi sınırlarına işaret eden sorulardır. Bu sorular tarihsel olarak önemlidir ve alanda çok “canlıdır.” “Sağlıklı beslenme nedir?” sorusu beslenme uzmanları, doktorlar, diyetisyenler ve halk arasında canlı tartışmalara yol açar. “Tarih, tarihi yazanların toplumsal ve kişisel geçmişinden kaçabilir mi?” sorusu son elli yıldır bilim adamları tarafından çokça ve hararetle tartışılmaktadır ve herhangi bir tarihi anlatıda deneyimsizleri ve uzmanları potansiyel taraf olmak durumunda bırakmaktadır.

A second connotation for “essential” refers to key inquiries within a discipline. Essential questions in this sense are those that point to the big ideas of a subject and to the frontiers of technical knowledge. They are historically important and very much “alive” in the field. “What is healthful eating?” engenders lively debate among nutritionists, physicians, diet promoters, and the general public. “Is any history capable of escaping the social and personal history of its writers?” has been widely and heatedly debated among scholars for the past fifty years, and compels novices and experts alike to ponder potential bias in any historical narrative.

“Temel” teriminin, asıl içeriği öğrenmek için gereken şeyi ifade eden üçüncü ve önemli bir çağrışımı daha vardır. Bu anlamda, bir soru öğrencilerin önemli fakat karmaşık fikirleri, bilgileri ve bir işi yapma bilgisini –uzmanların anlayabileceği ama öğrenenin henüz anlamadığı veya değerli gördüğü bulguları- anlamlandırmasına yardım ediyorsa temel olarak görülebilir.  Işık hangi durumlarda dalga gibi olur? En iyi yazarlar okuyucularını kendine nasıl bağlar ve kendine bağlı kalmalarını nasıl sağlar? Bir iş döngüsünü en iyi tarif eden modeller hangileridir? Bu gibi soruları aktif bir şekilde araştırarak öğrenenin önemli şeyleri anlamasına ve içerik bilgisi ve becerisinde daha fazla tutarlılık kazanmasına yardımcı olunur.

There is a third important connotation for the term “essential” that refers to what is needed for learning core content. In this sense, a question can be considered essential when it helps students make sense of important but complicated ideas, knowledge, and know-how – findings that may be understood by experts, but not yet grasped or seen as valuable by the learner. In what ways does light act wave-like? How do the best writers hook and hold their readers? What models best describe a business cycle? By actively exploring such questions, the learner is helped to arrive at important understandings as well as greater coherence in their content knowledge and skill.

Bir soru aşağıdakileri yaptığında temel bir sorudur:

  1. Büyük fikirlerin ve konunun özünün özgün ve konuyla ilgili bir şekilde sorgulanmasına neden olduğunda;
  2. Derin düşünmeye, canlı tartışmalara, sürekli sorgulamaya ve yeni anlayışlara sevk ettiğinde ve akla daha çok soru getirdiğinde;
  3. Öğrencilerin alternatifleri düşünmelerini, kanıtları değerlendirmelerini, fikirlerini desteklemelerini ve cevaplarının doğruluğunu kanıtlamalarını gerektirdiğinde;
  4. Büyük fikirlerin, varsayımların ve önceki derslerin önemle ve sürekli olarak yeniden düşünülmesine teşvik ettiğinde;
  5. Önceden öğrenilenlerle ve kişisel deneyimlerle anlamlı bağlantılar kurmaya teşvik ettiğinde;
  6. Başka durumlara ve konulara aktarmayı doğal olarak hatırlattığında ve bunun için fırsatlar yarattığında.

A question is essential when it: 

  1. causes genuine and relevant inquiry into the big ideas and core content;
  2. provokes deep thought, lively discussion, sustained inquiry, and new understanding as well as more questions;
  3. requires students to consider alternatives, weigh evidence, support their ideas, and justify their answers;
  4. stimulates vital, on-going rethinking of big ideas, assumptions, and prior lessons;
  5. sparks meaningful connections with prior learning and personal experiences;
  6. naturally recurs, creating opportunities for transfer to other situations and subjects.

İşte bu tür sorulara farklı derslerden bazı örnekler:

  • Kurgu gerçeği ne kadar ortaya koyabilir?
  • Belli türler/kültürler/insanlar gelişirken bazıları neden sadece hayatta kaldı veya öldü?
  • Neyi ölçtüğümüz nasıl ölçtüğümüzü nasıl etkiler? Nasıl ölçtüğümüz neyi ölçtüğümüzü nasıl etkiler?
  • Kültürel genellemeyle klişe arasında gerçekten bir fark var mı?
  • Bunun modeli nasıl yapılır? Bu modelin güçlü ve zayıf yanları nelerdir? (fen, matematik, sosyal bilimler).

Here is a variety of subject-area examples of such questions:

How well can fiction reveal truth?

  • Why did that particular species/culture/person thrive and that other one barely survive or die?
  • How does what we measure influence how we measure? How does how we measure influence what we measure?
  • Is there really a difference between a cultural generalization and a stereotype?
  • How should this be modeled? What are the strengths and weaknesses of this model? (science, math, social sciences)

Temel bir sorunun öğretmenlerin derste öğrencilere sordukları birçok sorudan farklı olduğunu unutmayın. En çok sorulan soru türü bilgiyi ölçen –“doğru” cevabı arayan- sorulardır. Mesela, tarih dersinde öğretmenler hep bazı önemli konularla ilgili hatırlamayı veya dikkati gerektiren sorular sorarlar: “Savaş ne zaman başladı? O dönemki devlet başkanı kimdi? Metne göre, meclis tezkereyi neden çıkardı?”

Bu gibi sorular yukarıdaki anlamda “temel” soru değildir. Daha ziyade, “öğretmen işi” sorulardır – yani, öğrencilerinin önemli bir cevabı bilmesini isteyen öğretmenlerin soracağı sorulardır.

Böyle yönlendirici bir soru kötü müdür? Değildir. Bilginin altını çizmek veya unutulan veya göz ardı edilen bir fikre dikkat çekmek için bir soru formatı kullanmanın altında her türlü iyi pedagojik neden yatmaktadır. Ancak bu sorular özgünlük, önemlilik ve sürekli olması gereken sorgulayıcılığa sevk etmek anlamında “temel” değildir. Öğretmenler iki fikri karıştırmamaya dikkat etmelidir: “bir öğretmen olarak benim için temel olan” ile “bu konudaki bilgileri anlamlandırmak için düşünen herhangi biri ve sorgulayan bir öğrenci için temel olan.”

Note that an essential question is different from many of the questions teachers typically ask students in class. The most commonly asked question type is factual – a question that seeks “the” correct answer. For example, in a history class, teachers are constantly asking questions to elicit recall or attention to some important content knowledge: “When did the war break out? Who was President at the time? Why, according to the text, did Congress pass that bill?”

Such questions are clearly not “essential” in the sense discussed above. Rather, they are what we might call ‘teacherly’ questions – a question essential to ateacher who wants students to know an important answer.

Is such a leading question bad? No. There are all sorts of good pedagogical reasons for using a question format to underscore knowledge or to call attention to a forgotten or overlooked idea. But those questions are not “essential” in the sense of signaling genuine, important and necessarily-ongoing inquiries. Teachers have to be careful not to conflate two ideas: “essential to me in my role as a teacher” and “essential to anyone as a thinking person and inquiring student for making meaningof facts in this subject.”

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s