Yaratıcılık, Çizim ve Yetenek Bağlantılı mı?

 

Marvin Bartel, Ed.D. June 2, 2014

 Çok sayıda çocuk ve yetişkin çizimle yaratıcılığı karıştırır. Çizim konusunda iyi olmadığını düşünen birçok kişi sanatçı ruhuna da sahip olmadıklarını düşünür. Yetenekli olmadıklarını düşünürler. Yaratıcı olmadıklarını da düşünebilirler. Çizim yapabilmek birini otomatik olarak yaratıcı yapmaz ve bir ressamı da fotoğraf makinesi kullanabilen bir fotoğrafçıdan daha çok sanatçı yapmaz. Çizim bir beceridir. Çizim, tıpkı fotoğraf gibi, sanatsal bir şekilde yapılabilir ama her çizim yaratıcı değildir. Çizim ve resim arasında yakın bir bağlantı varken, resim ve yaratıcılık her zaman bağlantılı değildir.

Bir portre çizebilme becerisi bazılarına doğal bir üstünlük veya yetenek olarak görünebilir ama aslında pratik yapılarak kazanılır. Başka her şey gibi, bazıları bu beceriyi başkalarından daha hızlı ve kolay kazanır ama herkes pratik yaparak öğrenir. İyi bir öğretmenle ve gerektiği gibi alıştırma yaparak neredeyse herkes piyano çalmayı öğrenebilir. İyi bir öğretmenle ve gerektiği gibi alıştırma yaparak neredeyse herkes okuma yazma öğrenebilir. Aynı şey çizim için de geçerlidir. Bunlar bazıları için daha kolay, bazıları içinse daha zor becerilerdir. Bizim kültürümüzde daha kolay ve bir öğretmen olmadan öğrenenlerin yetenekli olduğu düşünülür ama yine de bu kişiler de pratik yaparak öğrenirler. Çizim yeteneğe bağlı değildir, çizimin nasıl öğrenildiğini bilmeye bağlıdır. Pratik yapmak çizim yapmayı öğrenmeyi kolaylaştırır. Doğal eğilim, çizim için okuma için gerekli olduğundan daha önemli değildir. Pek çok ilkokul öğretmeni bir çocuk kendilerinden çizim konusunda yardım istediğinde “Boşver, ben de çizemiyorum” diyecektir. Aynı öğretmen, “Boşver, ben de okuyamıyorum” der miydi? Kültürümüzde okumaya mutlak bağlı olduk ama çizim yeteneğine çok az bağlı olduk.  Çizim yapmayı öğrenme temel ihtiyacını görmeyi engelleyen bu kültürel önyargı genel nüfusta standardın altında yaratıcı düşünme yeteneği gelişmesine katkıda bulunmaktadır.

YARATICILIK İÇİN ÇİZİM GEREKLİ Mİ?

 
Okumayı bilmeden hayatta kalabilirsiniz ama okumak son derece faydalıdır. Çizim yapmayı bilmeden yaratıcı olabilirsiniz ama yaratıcı çalışmalar yaparken çizim son derece faydalıdır. Araştırmacılar dikkatli görsel gözlem yapılarak yapılan çizimin beynin sezgisel ve yaratıcı düşünmenin meydana geldiği bölümlerinde gerçekleştiğini tespit etmiştir. Rasyonel düşünme ise, beynin bilinen şematik çizimlerin (çocuksu çöp adam çizimleri, üçgen burun imajları, vs.) depolandığı bölümünde gerçekleşmektedir. Bu, gözleme dayalı çizim alıştırmasının beynin sezgisel kısmını geliştirdiği anlamına gelebilir. Bu doğru olabilir ama değilse, daha yaratıcı olmak için çizim yapmayı öğrenmenin başka temel nedenleri vardır.

Çizim yapmak yaratıcı düşünmede kullanılan temel ve çok faydalı bir araçtır. Çizim yapmak her türlü yaratıcı fikrin geliştirilmesinde ve problem çözmede çoğu öğrenciye ve yetişkine çok yardımcı olmaktadır. Hayal gücü gözünde canlandırmak demektir. Çizim yapmayı öğrenmek beynin gözde canlandıran kısmını geliştirir. Gözde canlandırma çizelgeleme, grafik oluşturma, haritalama, yapıları planlama, toplulukları planlama ve her türlü tasarımı içeren her türlü yaratıcı planlamada kullanılır. Yaratıcı çalışanlar karar almadan önce pek çok senaryoyu kontrol etmek için çizim ve gözde canlandırmadan yararlanırlar.

Yaratıcı bir proje planlarken, çizimler sürekli değiştirilir ve düzeltilir. Yaratıcı planlayıcılar çizim sürecinin başka türlü atlanacak birçok yeni fikir doğurmasını beklerler. Çizimler, yaratıcılıkları çizimlerle harekete geçen çizim yapamayan katılımcılarla yaratıcı işbirliği yapmayı sağlar. Yaratıcı bir çalışan için çizim yapmak planla ve diğer paydaşlarla dinamik bir görüşmedir. Tasarımcılarla çizim görüşmeleri yapılır ve tasarımcılar en iyi çıktı elde edilene kadar yeni varyasyonlar önrerirler.

Bir keresinde Wisconsin’deki Don Reitz’i evine oldukça büyük bir ilave yaptktan sonra ziyaret etmiştim. Don, Wisconsin Üniversitesi Sanat Fakültesindeydi. Çalışmaları çok pahallı olan çok yaratıcı bir çömlekçi ve heykeltraş ama ürünleri yapmadan önce çizdiğini sanmıyorum. Don’un çizim materyali kilin kendisi. Doğrudan materyalle çalışarak çok dışavurumsal çalışmalar yapıyor. Önce kâğıda çizmek muhtemelen gerçek yaratıcı çalışmayı yapma coşkusunu söndürecektir.  Evine ilave bir bölüm yaptırmaya karar verdiğinde de aynı yaklaşımı denemeye karar verdi. Kazı makinesi gelince, etrafı gezdiler, alana baktılar ve nereyi kazacaklarına vb. karar verdiler. Evine iki katlı güzel bir ilave yaptı ve herşey gayet yolunda gitti. Ancak, projenin oldukça ileri bir aşamasında iki kat arasında merdiven yapmak için uygun bir yer bulamadılar. Bunu çözmek için, oldukça küçük bir sarmal yaptırdı. Çizim kullansaydı, bunu önceden düşünüp mobilyaların üst kata daha kolay ve güvenli bir şekilde taşınmasını sağlayacak daha şık bir çözüm bulurdu.

Çizim sadece bir yaratıcı planlama aracı değildir. Tıpkı kilin Don Reitz için doğrudan, dışavurumsal ve önemli bir “çizim” aracı olması gibi, kâğıda çizim yapmak da pek çok sanatçı için önemli, dışavurumsal ve yaratıcı bir nihai ürün olabilir.

Resim öğretmenleri çocuklara gözlem yaparak çizim yapmayı öğretirken hayatlarının başka birçok alanında yaratıcı düşünmeyi kolaylaştırıyorlar. Dışavurumsal çizim öğretirken, gerçek yaratıcı düşünme ve davranış sergileriz. Çocukların her ikisini de öğrenmesi gerekmektedir. Karalama yapan her çocuk neredeyse farkında olmadan dışavurumsaldır. Gözlem becerisi uygulaması oldukça küçük yaşta ve en az birinci sınıfta başlayabilir. Dışavurumsal çalışmalar beslenmeye devam edilmelidir.

Kasıtlı çizim öğretimi olmadan, çocukların sadece küçük bir yüzdesi çizim yapmayı öğrenir çünkü çoğu çocuk eleştirel duyarlılıkları gözleme dayalı çizim yapma becerilerinin önüne geçer geçmez çizim yapmaya devam etme içgüdüsünü kaybetmektedir. Sadece birkaç kişi bir öğretmen olmadan okuma yazma öğrenebilir. Bunu öğrenirken kendiklerine yardım eden bir öğretmen veya veli olmayınca çoğu kişi pes eder. Böyle bir kültürde, çoğu kişinin okuma yazma becerisine sahip olmadığını söyleyebiliriz. Aslında pek çok toplumun kültüründe gözleme dayalı çizimle ilgili de böyle bir durum vardır. Çocuklar resim öğretmenleri olmadığı için veya çizim yapmayı öğretmeyi bilmeyen resim öğretmenleri olduğu için çizim yapmayı öğrenmeyi öğrenmemektedir. ABD’de ilkokulların yaklaşık yüzde 40’ında resim öğretmeni yoktur. Bu önemli zihin gelişimi dersi atlanmakta ve gelişimimiz boyunca bu araç bırakıldığı zaman yaratıcılığın çoğu kaybolmaktadır.

Resim öğretmenlerinin çocukların görsel kıyaslamalar yapmaya ve bunları çizimlerinde göstermeye başlamalarına yardım etmeleri gerekmektedir. Çocuklara daha dikkatli gözlem yapmalarını hatrılatan birçok açık soru kullanıyorum. Öğrencilerin önünde çizim yapmıyorum çünkü bu onları benim çizimimi kopyalamaya teşvik eder ve gözlemlemeyi öğrenemezler. Gözlemlenen şeyin üzerinden geçiyorum ve neleri fark etmeleri gerektiğini dikkatle gösteriyorum. Kalemi kâğıda değdirmeden önce gözlem yaparken havada çizim yapmalarını istiyorum. Öğrencilerden gözlemlenen şeyde, insanda veya hayvanda kontur, ebat, doku, renk değeri dereceleri, oran ve her türlü ilişkiyi fark etmeleri isteniyor. Öğrencilerden ebatları, açıları, vb. karşılaştırmak için bir araç olarak bir kurşun kalemi kol mesafesinde tutarak kullanmalarını istiyorum. Motivasyon için ve dünyayı deneyimlerken dokunmaya ve kokuya, tada ve sese yer vermeye teşvik ediyorum. Kopyalama çalışmalarından, formüllerden ve çizim hilelerinden kaçınıyorum. Cevapları vermiyoum, cevapları bulmak için deney yapmaya ve keşfetmeye teşvik ediyorum. Kâğıda bakmayı bırakıp gözlemlenen şeye bakmaya teşvik etmek için kompozisyonları bir çerçeveye oturtmak için kullanılan vizör ve kalem ölçüsü (içinde bir kalem olan kare bir mukavva) gibi yardımcı araçlar veriyorum. Öğrenciler hataları açıkça gördüklerinde, hatalı olanı silmeden önce başka bir çizgi çizmeye teşvik ediyorum. “Düzeltene kadar silme.” Bazen üç veya dört tekrar gerekir ama öğrenme budur. Alıştırma yapmanın amacı kolaylaştırmak ve daha iyi hale getirmektir.

IS CREATIVITY, DRAWING, AND TALENT CONNECTED? 
Too many children as well as adults confuse drawing and creativity. Many people with a poor self-image in regard to drawing, also feel that they are not artistic. They feel they are not talented. They might also feel they are not creative. Being able to draw does not automatically make one creative and does not make one an artist any more than the ability to use a camera makes a photographer into an artist. Drawing is a skill. Drawing, just like photography can be done artistically and it can be done creatively, but not all drawing is art and not all drawing is creative. So while there is a close connection between drawing, art, and creativity, it is not always connected.

The ability to draw a likeness may seem to be a natural gift or talent for some, but it is actually acquired by practice. Like anything else, some acquire this skill faster and easier than others, but everybody learns it through practice. Nearly everybody can learn to play piano with a good teacher and faithful practice. Nearly everybody can learn to read and write with a good teacher and with faithful practice. The same is true for drawing. These are skills that are easier for some and harder for others. The ones who learn easier and without a teacher in our culture are thought to be talented, but they still learn by practice. Drawing is not dependent on talent, but for many, drawing is dependent on knowing how drawing is learned. Practice does make it easier. Natural propensity is not essential for drawing any more than it is for reading. Many elementary classroom teachers, if asked by a child for help with a drawing, will be told, “Don’t worry about it, I can’t draw either.” Would that same teacher say every say, “Don’t worry about it, I can’t read either. “In our culture we have become absolutely dependent on reading, but only marginally dependent on the ability to draw. This cultural bias that fails to see the basic need to learn drawing helps produce substandard creative thinking ability in the general population.

IS DRAWING NEEDED FOR CREATIVITY?
You can survive without knowing how to read, but reading is extremely helpful. You can be creative without knowing how to draw, but drawing is extremely helpful when doing creative work. Researchers have found that careful visual observation drawing is done in the parts of the brain where intuitive and creative thinking occurs. Rational thinking, on the other hand, happens in parts of of the brain where the trite schematic drawings are stored in the brain (childlike stick figures, triangle nose images, etc.). This may indicate that observation drawing practice develops the intuitive part of the brain. This may be true, but if not, there are other basic reasons to learn drawing in order to be more creative.

Drawing is an extremely useful, if not essential tool used in creative thinking. Drawing is very helpful to most students and adults in the development of all kinds of creative ideas and in problem solving. Imagination means visualization. Learning to draw develops the portion of the brain that visualizes. Visualizing is used in all kinds of creative planning activities including charting, graphing, mapping, planning structures, planning communities, and design of every kind. Creative workers employ drawing and visualization to check out many scenarios before they make decisions.

While planning a creative project, drawings are constantly being modified and refined. Creative planners have learned to expect the drawing process to bring out many new ideas that would have been missed otherwise. Drawings allow creative collaborations with non-drawing participants whose creativity is facilitated by the drawings. Drawing for a creative worker is a dynamic conversation with the plan and the other stakeholders. The drawing talks to the designers and the designers responds with new variations until the best possible outcome is realized.

I once visited Don Reitz in Wisconsin after he had added an sizable addition to his house. Don was on the art faculty at the University of Wisconsin.  He is a very creative potter and sculptor whose work is very expressive, but I do not believe he draws things before making them. The clay itself is his drawing material. He does very expressive work by responding directly to the material. Drawing first on paper would probably deflate his enthusiasm for the actual creative work. When he decided to have workers build an addition to his house, he decided to try the same approach. When the excavator came, they walked around, looked at the site, and decided where to dig, and so on. Everything worked out fairly well with a nice two story addition to his house. However, fairly late in the project they could not find a good place for a staircase between the two floors. To solve this, he had a fairly small spiral kit installed. Had he used drawings, he may have noticed this in time to create a more elegant solution that would allow easier and safer transport of furniture to the upper level.

Drawing is not merely a medium of creative planning. Just like clay is the immediate, expressive, and vital “drawing” medium for Don Reitz, drawing on paper can also be a vital, expressive, and creative end product for many artists.

When art teachers teach children how to learn observation drawing, they are facilitating creative thinking in many other areas of their lives. When we teach expressive drawing, we are engaged in actual creative thinking and acting. Children need to learn both. Every scribbling child is being expressive almost without knowing it. Observation skill practice can begin fairly young, and at least by grade one. Expressive work should also continue to be nurtured.

Without deliberate drawing instruction, only a small percentage of children learn to draw because most children lack the instinct to keep drawing on their own as soon as their critical sensitivities outpace their observation drawing skills. Only a few people would learn to read and write without teachers. Most would give up without teachers or parents to coach this learning. In such a culture, we might say they that most people lack the talent to read and write. That in fact is the culture we now have in many communities in regard to observation drawing. Children do not learn how to learn drawing because they do not have art teachers or they have art teachers who do not know how to teach drawing. In the US about 40 percent of the elementary schools do not have art teachers. This important mind development is missed and much creativity is missed when this tool is abandoned during our development.

Art teachers need to help children begin to make visual comparisons and represent them in their drawings.  I use lots of open questions that remind children to observe more carefully.  I do not draw in front of the students because it encourages them to copy my drawing and they still do not learn to observe. I go over to the thing being observed and carefully point out how to notice things. I ask them to practice drawing in the air while observing before committing pencil to paper. Students are asked to notice contour, size, texture, value gradations, proportions, and every kind of relationship in the thing, person, or animal observed. I ask them to use a pencil at arm’s length as a sighting device to compare sizes, angles, and so on. I often encourage the use of touch, and include smell, taste, and sound as motivation and when experiencing the world.  I avoid copy work, formulas, and drawing tricks.  I do not give answers, but encourage experimentation and exploration to find answers.  I provide aides to observation including viewfinders to frame compositions and pencil blinders (a square of tag board with the pencil through it) to to hide the paper and encourage looking at the thing being observed. When mistakes are obvious to the student, I encourage another line before erasing the mistake. “Don’t nix it until you fix it.” Sometimes three or four tries are needed, but this is learning. The purpose of practice is to make it easy and to make it better.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s