High/Scope Yaklaşımı

 

High/Scope Eğitim Araştırmaları Vakfı, High/Scope eğitim yaklaşımına sponsor olan ve bu yaklaşımı destekleyen, kâr amacı gütmeyen bir kuruluştur. Program Piaget’nin zihinsel gelişim kuramına dayalıdır.  High/Scope gelişmekte olan zihinsel ve sosyal becerileri arttırmak için gereken oluşturmacı öğrenme süreçlerini desteklemek amacıyla çocukların gelişim seviyelerine uygun kapsamlı ve gerçekçi eğitici deneyimler sunmaktadır.

High/Scope üç temel ilkeye dayalıdır:

  • Dikkatli öğretmen gözlemiyle ve rehberliğinde sınıftaki farklı öğrenme merkezlerinde bulunan zengin materyallerle dolu bir öğrenme ortamında yapılan öğrenme aktivitelerini seçme, düzenleme ve değerlendirmeye çocukların aktif katılımı
  • Öğretmenlerin gelişim seviyelerine dayalı bir müfredata ve dikkatli çocuk gözlemlerine göre düzenli olarak günlük planlama yapması
  • Çocuklar için High/Scope yaklaşımının “temel deneyimlerine” dayalı gelişimsel olarak sıralanmış hedefler ve materyaller

Müfredat.

High/Scope müfredatının iki kaynağı vardır: çocukların ilgi alanları ve gözlemlenebilir öğrenme davranışları olan temel deneyimler. Bir müfredatı kısmen çocukların ilgilerine dayandırmak çok oluşturmacıdır ve Dewey, Piaget ve Vygotsky’nin felsefelerinin uygulamasıdır.

 

High/Scope Yaklaşımının Temel İlkeleri ve Hedefleri

High/Scope, küçük çocuklar için Piaget ve Vygotsky’nin fikirlerine dayalı bir eğitim programıdır.

High/Scope programı çocuklarda hızla değişen bir toplumda son derece önemli olan problem çözme, kişilerarası beceriler ve iletişim becerileri gibi geniş kapsamlı beceriler geliştirmeyi amaçlamaktadır. Müfredat çocuklara seçtikleri aktiviteyi yapmak için materyaller, donanım ve zaman vererek öğrenci inisiyatifini desteklemektedir. Aynı zamanda, öğretmenlere çocukların sıralı öğrenme hedeflerine yönelik bağımsız aktivitelerine rehberlik etmek için bir çerçeve sunmaktadır. Öğretmen gelişim sıralamasına uygun materyal seçerek ve çocukları öğrenmeye karşı aktif bir problem çözme yaklaşımı benimsemeye teşvik ederek öğretim aktivitelerinde kilit rol oynamaktadır.

 

Bu öğretmen-öğrenci etkileşimi –öğretmenlerin öğrencilerin gelişimsel olarak sıralanmış hedefleri gerçekleştirmelerine yardım etmesi ve onları kendi hedeflerini belirlemeye teşvik etmesi- High/Scope Müfredatını doğrudan öğretim ve çocuk-merkezli müfredattan ayırmaktadır.

 

High/Scope yaklaşımı sınıf düzenlemesini, öğretmenlerin çocuklarla etkileşim kurma şeklini ve çocukları değerlendirmek için kullanılan yöntemleri etkilemektedir. High/Scope müfredatı birbiriyle ilişkili beş bileşenden oluşmaktadır. Öğretmenler High/Scope yaklaşımında beş temel unsuru uygulayarak ve destekleyerek öğrenme bağlamını oluşturmaktadır: aktif öğrenme, sınıf düzenlemesi, günlük program, değerlendirme ve müfredat (içerik).

Aktif Öğrenme.

Çocukların kendi öğrenimlerinin kaynağı olduğu fikri High/Scope müfredatının özünü oluşturmaktadır. Öğretmenler çocukların aktif öğrenimini çeşitli materyaller sunarak, çocuklarla birlikte planlar yaparak ve aktiviteleri inceleyerek, çocuklarla etkileşim kurarak ve onları bireysel olarak gözlemleyerek ve küçük ve büyük grup aktif öğrenme aktivitelerine öncülük ederek desteklemektedir.

Üç-beş yaş arasındaki çocuklara yönelik High/Scope eğitim yaklaşımı ve müfredatı aktif öğrenme ilkesine dayalı gelişimsel bir modeldir. Bu yaklaşımın altında yatan düşünceler şunlardır:

  • Çocuklar bilgiyi insanlarla, materyallerle, etkinliklere ve fikirlere aktif olarak katılarak oluştururlar; bu sürece doğaları gereği isteklidirler.
  • Çocuklar tahmin edilebilir bir sıralamada yetenek geliştirirken yetişkin desteği zihinsel, sosyal, duygusal ve fiziksel gelişimlerine katkıda bulunur.
  • Tutarlı yetişkin desteği ve çocukların seçimlerine, düşüncelerine ve eylemlerine saygı çocukların kendilerine duyduğu saygıyı, sorumluluk duygularını, oto kontrollerini ve bilgilerini kuvvetlendirmektedir.
  • Çocukların ilgilerinin ve isteklerinin dikkatli gözlemlenmesi gelişim seviyelerini anlamak ve onlara uygun etkileşimler planlamak ve uygulamak için gerekli bir adımdır.

High/Scope programlarında bu ilkeler hem günlük rutin yapısıyla hem de yetişkinlerin çocuklarla çalışırken kullandıkları stratejilerde gün boyunca uygulanır. Her programın öğretmeni günlük deneyimleri planlar ve bunu yaparken yetişkin ve çocuk tarafından başlatılan aktiviteler arasında bir denge kurmaya çalışır. Öğretmenler aktiviteleri planlarken araştırmaların öğrenme için esas olduğunu gösterdiği beş iç motivasyon faktörünü dikkate alırlar: keyif alma, ilgi duyma, kontrol, başarı ihtimali ve yeterlilik duygusu.

Selamlaşma çemberi ve küçük grup saatinde, öğretmenler içsel öğrenme motivasyonlarını desteklemenin bir yolu olarak çocukları aktiviteler ve materyallerle ilgili kararlara aktif olarak dâhil ederler. Çocuğun seçimlerine gün boyunca önem verilir, yetişkinler tarafından başlatılan aktivitelerde bile.

Sınıf Düzenlemesi.

Materyallerin ve donanımın sınıfta düzenlenme şekli günlük rutini desteklemektedir – çocuklar materyalleri nerede bulacaklarını ve hangi materyalleri kullanabileceklerini bilmektedir. Bu, öz yönetim ve bağımsızlık gelişimini desteklemektedir. Mekânın rağbet gördüğü bir sınıfta, öğretmen bir alanın birçok farklı amaca hizmet etmesini sağlar. Öğretmen sınıfta kullanılacak merkezleri ve aktiviteleri çeşitli unsurları düşünerek belirlemektedir:

  • Çocuğun ilgileri (örneğin, anaokulu çocukları bloklarla, ev oyunları ve resimle ilgilenirler)
  • Sıralama, sayı, zaman ilişkileri, sınıflandırma, mekânsal ilişkiler ve dil gelişimine aktif katılımı kolaylaştırma fırsatları
  • Gereken becerileri ve kavramları pekiştirmek ve bu beceri ve kavramların işlevsel kullanımı için fırsatlar

Öyleyse, bir programın felsefesinin uygulanması açısından ortamın düzenlenmesi son derece önemlidir. Bu, Montessori, High/Scope ve diğer tüm programlar için geçerlidir.

 

High/Scope temel deneyimleri.  

On kategoriye ayrılan elli sekiz deneyim vardır: sosyal ilişki ve inisiyatif, dil, yaratıcı temsil, müzik, hareket, sınıflandırma, sıralama, sayılar, mekan ve zaman.

Öğretmenler gelişimi anlamak, aktiviteleri planlamak ve çocukların oyunlarındaki düşünceleri ve eylemleri tanımlamak için elli sekiz temel deneyim kullanırlar. High/Scope öğrenme yaklaşımı karar alma, yaratıcı ifade, problem çözme, dil ve okuryazarlık becerilerini ve gelişen diğer yetenekleri teşvik ederken her çocuk için gelişimsel olarak uygun, aktif öğrenme deneyimlerini desteklemektedir.

 

YARATICI TEMSİL  

  • Nesneleri görerek duyarak, dokunarak, tadarak ve koklayarak ayırt etme
  • Hareketleri ve sesleri taklit etme
  • Modelleri, resimleri ve fotoğrafları gerçek yerlerle ve şeylerle ilişkilendirme
  • -mış gibi yapma ve rol yapma
  • Kilden, bloklardan ve diğer malzemelerden modeller yapma
  • Çizme ve boyama

 

DİL VE OKURYAZARLIK  

  • Başkalarıyla kişisel olarak anlamlı deneyimler hakkında konuşma
  • Nesneleri, olayları ve ilişkileri tanımlama
  • Dil ile eğlenme: hikâyeler ve şiirler dinleme, hikâyeler ve tekerlemeler uydurma
  • Çeşitli şekillerde yazma: çizme, karalama, harf gibi formlarda, uydurma yazım şekilleriyle ve geleneksel formlarda yazma
  • Çeşitli şekillerde okuma: hikâye kitapları okuma, işaretler ve semboller, kendi yazısını okuma
  • Hikâye anlatma

 

İNİSİYATİF VE SOSYAL İLİŞKİLER  

  • Seçimlerde bulunma, planlar yapma, kararlar verme ve bunları ifade etme
  • Oyunda karşılaşılan problemleri çözme
  • Kendi ihtiyaçlarıyla ilgilenme
  • Duygularını kelimelerle ifade etme
  • Grup rutinlerine katılma
  • Başkalarının duygularına, ilgilerine ve ihtiyaçlarına karşı duyarlı olma
  • Çocuklarla ve yetişkinlerle ilişkiler kurma
  • Ortak oyun yaratma ve deneyimleme
  • Sosyal çatışmayla baş etme

 

SINIFLANDIRMA  

  • Benzerlikleri, farklılıkları ve bir şeylerin özelliklerini inceleme ve tanımlama
  • Şekilleri ayırt etme ve tanımlama
  • Ayırma ve eşleştirme
  • Bir şeyi farklı şekillerde kullanma ve tanımlama
  • Bir seferde birden fazla özelliği akılda tutma
  • Biraz ve hepsi ayrımını yapma
  • Bir şeyin sahip olmadığı özellikleri veya hangi sınıfa ait olmadığını tanımlama

SIRALAMA

  • Özellikleri karşılaştırma (daha uzun/daha kısa, daha büyük/daha küçük)
  • Farklı şeyleri bir sırada birbiri ardına dizme ve ilişkilerini tanımlama (büyük/daha büyük/en büyük, kırmızı/mavi/kırmızı/mavi)
  • Deneme yanılma yoluyla sıralanmış nesneler setini başka bir sıralanmış nesneler setiyle birleştirme (küçük fincan – küçük sos tenceresi/orta boy fincan— orta boy sos tenceresi/büyük fincan – büyük sos tenceresi)

Günlük Çizelge  

Çizelgede çocukların gelişim seviyeleri dikkate alınır, altmış ila yetmiş dakikalık planla-yap-değerlendir sürecine yer verilir, içerik alanlarına zaman ayrılır, gün boyunca mümkün olduğu kadar tutarlıdır ve asgari sayıda geçiş içerir.

High/Scope müfredatının günlük çizelgesi bir planla-yap-değerlendir sıralamasından ve çeşitli ilave unsurlardan oluşmaktadır. Planla-yap-değerlendir sıralaması çocuklara aktiviteleriyle ilgili isteklerini ifade etme fırsatı vermektedir. Bu sıralamada çocuklar öğretmenin yardımıyla projeler veya aktiviteler için planlar yaparlar; planlarını uygulamak için öğrenme merkezlerinde çalışırlar ve sonra da yaptıklarını öğretmenle ve sınıf arkadaşlarıyla birlikte değerlendirirler.

 

Aşağıdaki beş süreç günlük rutini desteklemekte ve günlük rutinin başarılı işleyişine katkıda bulunmaktadır.

 

Planlama Saati.  

Planlama saati çocuklara fikirlerini yetişkinlere ifade etmek ve kendilerini kararlara göre hareket edebilen bireyler olarak görmek için fikirlerini ifade etme şansı vermektedir. Bağımsızlığın gücünü deneyimlerler ve isteklerinin bilincindedirler. Bu da amaç ve güven gelişimini desteklemektedir.

Öğretmen çocuklar planı uygulamaya başlamadan önce onlarla plan hakkında konuşur. Bu, çocukların fikirlerini netleştirmelerine ve nasıl ilerleyeceklerini düşünmelerine yardım eder. Çocuklarla planları hakkında konuşmak öğretmene her bir çocuğun fikirlerini teşvik etme ve onların fikirlerine karşılık verme, planların nasıl daha başarılı olabileceği konusunda önerilerde bulunma ve her bir çocuğun gelişim seviyesini ve düşünme stilini anlama ve ölçme fırsatı vermektedir. Çocuklar ve öğretmenler bu konuşmalardan ve düşüncelerden faydalanırlar. Çocuklar çalışmalarına başlamak için kuvvet almış ve hazır hissederken öğretmenler de çalışmaları geliştirmek için nasıl fırsatlar doğabileceğine, çocukların ne gibi zorluklarla karşılaşabileceklerine ve problem çözmeye nerede gerek olabileceğine dair fikirler edinirler. Böyle bir sınıfta, çocuklar ve öğretmenler uygun ve önemli roller oynamaktadır.

 

Çalışma Saati.  

Planla-yap-değerlendir sıralamasının bu bölümü genellikle günlük rutindeki en uzun süredir. Çalışma saati boyunca öğretmenin rolü nasıl bilgi topladıklarını, akranlarıyla nasıl etkileşim kurduklarını, nasıl problem çözdüklerini anlamak için çocukları gözlemlemek ve uygun durumlarda teşvik etmek, çalışmanın kapsamını genişletmek ve problem çözme durumları oluşturmak için çocukların aktivitelerine katılmaktır.

 

Temizlik Saati.  

Temizlik saatinde, çocuklar materyal ve donanımları etiketli yerlerine geri koyarlar ve yarım kalan projelerini bir kenara koyup sınıfı yeniden düzenlerler. Sınıfta tüm çocukların materyalleri ulaşılabilir açık raflarda durmaktadır. Açıkça belirtilmiş etiketler sayesinde çocuklar tüm materyalleri uygun bir şekilde yerlerine koyarlar.

 

Hatırlama Saati.  

Planla-yap-değerlendir sıralamasının son aşaması olan hatırlama saati, çocukların çalışma saati deneyimlerini gelişimlerine uygun çeşitli şekillerde sundukları zaman dilimidir. Planlarına dâhil olan çocukların isimlerini hatırlayabilirler, yaptıkları binanın bir resmini çizebilirler veya karşılaştıkları problemleri anlatabilirler. Hatırlama stratejileri resim çizme, model yapma, bir planın nasıl yürütüldüğünü fiziksel olarak gösterme veya çalışma saatindeki olayları sözlü olarak hatırlamaktır.

Öğretmen çocukların çalışmalarını orijinal planlarına uygun bir şekilde yapmalarını destekler. Bu değerlendirme çocukların ne yaptıklarını ve nasıl yaptıklarını düşünmelerini sağlar. Çocukların planlama ve çalışma saati aktivitelerini bir sonuca bağlar. Fikirlerini ve deneyimlerini kelimelere dökmek çocukların dil gelişimini de destekler. En önemlisi, çocukların kendi mantık şemalarını başkalarına göstermelerini sağlar.

 

HIGH/SCOPE PROGRAMINDA BİR GÜN  

High/Scope yaklaşımı her programda biraz farklı bir şekilde uygulanabilir. Giving Tree Okulundaki günlük aktiviteler şunlardır:

Gün selamlama çemberiyle başlar. Çocuklar yoklama tahtasına resimlerini koyduktan sonra toplanırlar ve öğretmen bilinen bir hayvan parmak oyunu başlatır, çocuklar da hemen oyuna katılırlar. Sonra, öğretmen gruba farklı şekillerde hareket eden hayvanlardan oluşan bir hayvan sirki oluşturmaları önerisinde bulunur. İki çocuk hayvan olmak istemez, öğretmen de bu çocukların seyirci olmak isteyebileceklerini ileri sürer. Bu iki öğrenci birer sandalye alır ve izlemeye hazırlanırlar. Çocuklar grubun taklit edeceği hayvanlar olarak filleri, ayıları ve timsahları önerirler. Sonra, müzikle birlikte hareket edip bu hayvanların taklidini yaparak izleyicilerin önünden geçerler. Selamlaşma saatinin sonunda öğretmen bir sonraki aktivite olan küçük grup aktivitesine geçmeden önce kendilerine birer hayvan seçmelerini söyler.

 

Küçük grup saatinde çocuklar öğretmenin getirdiği geri dönüşüm materyalleri arasından seçtikleri materyallerle ve bir önceki gün topladıkları çam kozalaklarıyla icatlar yaparlar. Her çocuk materyalleri istediği gibi kullanır. Küçük grup aktiviteleri bitince planlama saati başlar. Öğretmen oyunlarında kullanacakları bir şeyler almaya giderken küçük çocuklardan “çalışma” saati için ne planladıklarını anlatmalarını ister.  Daha büyük çocuklar oynamayı planladıkları alanı temsil eden harfleri veya sembolleri çizer veya kopyalarlar. (Her oyun alanında bu alanın basit bir sembol resmi veya kelimelerinin olduğu bir etiket vardır.) Üç yaşındaki Charlie planını anlatmak için küçük delikli bir blok alır ve öğretmenine verir. “Ben bir tren yapacağım. Bu kadar” der. Dört yaşındaki Aja bir elbise ve bant getirir. “Evcilik oynayıp anne olacağım ve sonra da resim alanına gidip bantla bir şeyler yapacağım” der. Beş yaşındaki Ashley öğretmene küvet masası çizimini ve masadaki pirinçlerle kullanacağı kepçeleri gösterir. Çalışma saati boyunca öğretmenler çocukların oyununa katılır.  Bir öğretmen Chalier’nin trenine binerken Tasha’ya tren biletleri için 3 ve 5 sayılarını nasıl yapacağını gösterir ve sonra da masa başında oyun oynayan iki çocuğa katılır. Son olarak da, bant ve kutuyla oyuncak bebeğine nasıl yatak yaptığını anlatan Aja’yı dinler. Bir diğer öğretmen onları dinleyip teşvik ederek ve bir çözüm üzerinde anlaşana kadar onlara sorular sorarak Nicholas ve Charlie’nin bir blok üzerindeki çatışmada uzlaşmalarına yardım eder. Çocuklara beş dakika önceden temizlik saatine az kaldı uyarısı yapılır. Öğretmenler çocuklara bugün geçit törenindeymiş gibi yürüyerek temizlik yapacaklarını söylerler. Müziği duyunca istedikleri gibi yürüyebilirler. Müzik durunca, temizlemek için yakınlarındaki bir yeri seçebilirler.

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s