Yaratıcı Öğretim Teknikleri

(TECHNIQUES FOR CREATIVE TEACHING)

Yaratıcılığı öğretmek için, yaratıcı bir şekilde öğretmek zorunludur; yani, sınıfınızdaki en yaratıcı fikirleri açığa çıkarmak için çok yaratıcı bir şekilde çalışmanız gerekecektir. Yaratıcı öğretmenlerin sahip olması gereken tek özellik yaratıcılık değildir. Öğretmenlerin alan bilgisine sahip olmaları ve uygun yaratıcı bir öğrenme ortamını nasıl oluşturabileceklerini de bilmeleri gerekmektedir. Keşif en çok ne zaman önemli? Beklentileriniz neler ve bunları en iyi nasıl aktarabilirsiniz? Bu soruların cevapları çok farklı olduğu için tüm ihtiyaçlara hitap eden tek bir teknik yoktur.

Genel Teknikler

Tersine Çevirme

Nedir: Tersine çevirme yönteminde belli bir durum alınır ve tam tersine çevrilir. Herhangi bir durum farklı şekillerde “tersine çevrilebilir.”

Faydaları: Bir probleme veya duruma farklı bir açıdan bakmak neticesinde yeni çözümler veya yaklaşımlar bulunabilir. Tersine çevirme şeklinin anlamlı olup olmaması önemli değildir.

Örnek: Pazarlama dersinde, “yönetim mağazayı nasıl geliştirebilir?” diye sormak yerine, bunun tam tersi sorular sorulabilir: Mağaza yönetimi nasıl geliştirebilir? Yönetim mağazayı nasıl daha kötü hale getirebilir?

 

Rastgele Girdi

Nedir: Bir etraflıca düşünme aracı olan rastgele girdi problem çözerken taze fikirler veya yeni bakış açıları üretmek için faydalıdır.

Faydaları: Problemle ilgili yeni bakış açıları sunar, yaratıcı hamleleri destekler ve kısıtlayıcı düşünce kalıplarından kurtulmayı sağlar.

Nasıl Uygulanır:  Bir setten, sözlükten veya kendi 60 kelimelik listenizden rastgele bir isim seçin. Çalışılan alanın dışından bir sözcük seçmek yeni fikir edinmeye yardımcı olur.  Kelimenin niteliklerini veya çağrıştırdıklarını sıralayın sonra da bunların her birini probleme uygulayın.  Bunlardan en az bir tanesi yaratıcı bir hamleyi harekete geçirebilir.

Örnek: Arabaların neden olduğu hava kirliliğini önlemek isteyen öğrenciler katalitik dönüştürme ve temiz yakıtlar gibi tüm geleneksel çözümleri düşünmüştür. Kitaplıktaki kitap başlıklarından birini rastgele seçecek olan bir öğrenci “bitkiler” başlığını görebilir. Sınıf, bundan hareketle beyin fırtınası yaparak karbondioksiti azaltmak için yol kenarlarına ağaç dikmek gibi yeni fikirler üretebilir.

 

Varsayımı Bozma

Nedir: Varsayım sorgulanmayan, varsayılan bir gerçektir. Varsayımı bozma tekniği kişi mevcut düşünce kalıplarına takıldığında veya fikirleri tükendiğinde özellikle etkilidir.

Faydaları: Herkes, içinde yaratıcı çözümler barındıran etrafımızdaki dünyanın olasılıkları görmemizi veya oluşturmamızı nasıl engelleyebileceği hakkında varsayımlarda bulunur.Daha önceden sorgulanmamış varsayımları bilerek aramak ve ele almak yaratıcı düşünceyi harekete geçirir.

Nasıl Uygulanır: Mesela, çözümü zaman veya maliyet kısıtlamaları nedeniyle mümkün olmayan bir görevle veya problemle ilgili varsayımları sıralayın. Sonra bu varsayımların hangi koşullarda doğru olmadığını sorun, eski varsayımlara karşı çıkılıp yeni varsayımlar ileri sürüldükçe inceleme sürecine devam edin.

 

Taslak Çıkarma

Nedir: Belli bir problemi çözmek için öğrenciler taslaklar çıkarıp bunları birbirleriyle değiştirirler.

Nasıl Uygulanır: Öğrenciler bir masanın etrafında veya çember halinde 6-8 kişilik gruplar halinde otururlar.  Sorular veya problemler iyice açıklanmalı ve her öğrenci tarafından iyice anlaşılmalıdır. Her katılımcı kendi kendine bir veya daha fazla taslak hazırlar ve bitirdiğinde veya belirlenen süre dolduğunda taslağını sağındaki arkadaşına verir. Katılımcılar kendilerine uzatılan taslakları geliştirir veya bunların üzerine notlar ekler veya bunları yine diğer arkadaşlarına verecekleri yeni taslaklar için ilham kaynağı olarak kullanırlar.

 

Beyin Fırtınası

Nedir: Bir problem için yaratıcı çözümler geliştirmek için faydalı bir araç olan beyin fırtınası öğrencilerden ilk bakışta çılgınca veya şok edici görünebilen fikirler veya düşünceler geliştirmelerinin istendiği bir etraflıca düşünme sürecidir. Katılımcılar sonra bu düşünceleri orijinal ve faydalı fikirlere dönüştürebilirler. Beyin fırtınası bir meseleyi belirlemeye, bir sorunu veya olası çözümleri teşhis etmeye ve önerilen çözümlere direnmeye yardımcı olabilir.

Nasıl Uygulanır: Problemi açıkça tanımlayın ve karşılanması gereken tüm kriterleri ortaya koyun. Beyin fırtınası seansı boyunca probleme odaklı kalın ama uygulanamaz oldukları açık olsa bile hiç kimsenin fikirleri eleştirmemesini veya değerlendirmemesini sağlayın. Eleştiri yaratıcılığı beyin fırtınası seansının ilk aşamalarında köreltir. Fikirler hemen oracıkta derinlemesine geliştirilmekten ziyade, listelenmelidir; bunun altında yatan fikir de olasılıklar üretmektir. Buna göre, katılımcılar yeni fikirler üretmek için önerilen fikirleri seçmeye teşvik edilmelidir. Bir kişi not alıcı olarak görevlendirilmeli ve fikirler beyin fırtınası seansından sonra incelenmeli ve değerlendirilmelidir.

 

Negatif (veya Tersine) Beyin Fırtınası

Nedir: Tersine beyin fırtınası geleneksel beyin fırtınasındaki gibi fikirleri önce biriktirmenin aksine, mevcut kısa bir fikirler listesini analiz etmeyi içermektedir. Olası başarısızlıkları incelemek bir fikir yeni veya karmaşık olduğunda veya hata payı az olduğunda yerindedir. Negatif beyin fırtınasında şu gibi sorular sorulur: “Bu projede ne ters gidebilir?”

Faydaları: Tersine beyin fırtınası yapmak bir problemin doğrudan çözümünü belirlemenin zor olduğu durumlarda önemlidir.

Nasıl Uygulanır:  Bir problemi veya güçlüğü açıkça belirledikten sonra şu soruları sorun “Bu probleme nasıl sebep olmuş olabilirim?” veya “İşleri nasıl daha kötü hale getirebilirim?” Beyin fırtınasında olduğu gibi, hiçbir fikri reddetmeden fikirlerin havada uçuşmasına izin verin. Bu negatif fikirleri değerlendirmek olası olumlu çözümlere yol açabilir.

 

Kavram Haritalama

Nedir: Kavram haritaları bilgiyi grafik şeklinde temsil eder. Ağlar kavramları temsil eden düğümlerden ve kavramlar arasındaki ilişkileri temsil eden bağlantılardan oluşmaktadır.

Faydaları: Kavram haritaları fikirler üretmeye, karmaşık yapılar tasarlamaya veya karmaşık fikirleri aktarmaya yardımcı olabilir. Eski ve yeni bilgiyi açıkça entegre ettikleri için kavram haritaları öğretmenlerin öğrencilerin konuyu anlayıp anlamadıklarını değerlendirmelerine yardım edebilir.

Nasıl Uygulanır: Haritanın çözmeye yardımcı olması gereken problemi veya meseleyi belirten bir odak sorusu oluşturun. Alanla ilgili temel kavramları (kabaca 25 tane) sıralayın. En genel, kapsayıcı kavramları listenin en üst sırasına koyun ve en spesifik olanları da en alt sıralara koyun.

Duvarda veya beyaz tahtada veya büyük kâğıtlarda vb. küçük not kâğıtlarını (post-it) kullanarak kavramları hiyerarşik olarak düzenleyin. Kavram haritalamada yeniden inceleme temel bir unsurdur, bu yüzden katılımcılar kavramların yerini değiştirebilir ve haritayı yeniden oluşturabilir durumda olmaları gerekmektedir. Kavramlar arasındaki satırlara bağlayıcı sözcükler ekleyerek kavramlar arasındaki çapraz bağlantıları arayın.

 

 

Rol Yapma

Nedir: Çoğu rol yapma egzersizinde, her öğrenci bir sorundan etkilenen birinin rolünü üstlenir ve bir sorunu veya olayı o insanın bakış açısından değerlendirir.

Nasıl Uygulanır: Rol yapma çalışmaları öğrencilere öğrendiklerinin pratiğini yapma fırsatı vermeli ve öğrencilerin ilgisini çekmelidir. Öğrencilerin rollerini kendilerine güvenerek oynayabilmeleri için somut bilgiler ve açık rol tanımları verin. Rol yapma çalışması bitince öğrencilere sorular sorarak onlardan bilgi almaya devam edin.

 

Nedir: Hikâye tahtası çalışması öğrenciler bir proje üzerinde çalışırken veya bir problem çözerken onların düşüncelerini duvara yaymakla karşılaştırılabilir.  Hikâye tahtaları planlama, fikirler, iletişim ve düzenleme konularında yardımcı olabilir.

Faydaları: Bu yöntem öğrencilerin bağlantıları görmelerini, bir fikrin başka bir fikirle ilişkisini ve parçaların nasıl bir araya geldiğini anlamalarını sağlar. Fikirler aktıkça, öğrenciler de problemin içine girer ve başka fikirlere de başvururlar.

Nasıl: Üzerine endeks kartları iğnelemek için bir mantar pano veya benzer bir yüzey kullanın veya beyaz tahta üzerine post-it notları yapıştırın. Konu kartlarıyla başlayın ve her bir konu kartının altına genel hususlar, kategoriler, vs. için başlık kartları yerleştirin. Bunların altına başlıkları destekleyen fikirleri ve detayları içeren alt başlık kartları yerleştirin.
Hikâye tahtası çalışması sırasında, ne kadar uygulanamaz görünürse görünsün ilgili tüm fikirleri düşünün.

 

Sorgulama Aktivitesi

Nedir: Sorgulamayla ilgili bu çalışmada, öğrenciler 100 soruluk bir liste hazırlarlar. Ne soracaklarına dair bir yönerge yoktur ve sorular yargılanmaz veya eleştirilmez.

Faydaları: Öğrenciler çeşitli sorular soracak ve böylece verimlilikleri ve motivasyonları artacaktır. Öğrenciler keşfetmek istedikleri şeye odaklanıp kendi sorularını üretirken cevaplarını da ararlar. Sorular genel veya belli bir konuyla veya okudukları bir metinle ilgili olabilir; öğretmenler kendi listelerinden birçok örnek verebilirler.

 

Karar Ağacı

Nedir: Karar ağacı daha çok işletme, sağlık ekonomisi ve kamu sağlığı bölümlerinde okuyan üniversite öğrencilerine öğretilen görsel ve analitik bir karar destek aracıdır.

Faydaları: Karar ağaçlarını anlamak ve yorumlamak kolaydır, somut veriler olmadığında bile işe yararlar ve diğer karar teknikleriyle birleştirilebilirler.

Örnek: Daha iyi bir yatırım stratejisine karar vermek için finans dersinde kullanılan bir karar ağacı.

 

Fiş Yazma

Nedir: Bu yöntem onlarca veya yüzlerce kişiden oluşan gruplardan fikir toplamak için kullanılabilir. Katılımcılara kâğıt parçaları verilir ve tartışılan veya değerlendirilen fikirleri yazmaları istenir.

Faydaları: Bu yöntemle çok fazla sayıda fikir hızla toplanır ve aynı zamanda katılım veya sahiplenme duygusu yaratmayı sağlar.

Nasıl Uygulanır: Her öğrenciye en az 25 küçük fiş kâğıdından oluşan bir not defteri verilir. Defterlerde fikir verici grafikler de bulunabilir veya defterler fikirlerin kolayca ayrılacağı şekilde tasarlanmış olabilir. Gruba bir soru veya problem okunur. Öğrenciler her sayfaya istedikleri sıralamada bir fikir yazar.  Yazmaları yavaşlamaya başlayınca, defterleri öğrencilerden toplayın ve örneklerle hemen geribildirimde bulunun. Grup çok büyükse, sınırlı sayıda defterlerden örnekler verin. İlk geribildirimden sonra analiz ve değerlendirme en faydalı fikirleri belirlemek ve bunları uygulanabilir tekliflere dönüştürmek üzere daha sabit bir hızda devam edilebilir.

 

Basamaklama

Nedir: Basamaklama veya “niçin yöntemi” fikir oluşturmak için iki soyutlama arasında bağlantı kurmayı içermektedir. Basamaklama teknikleri hiyerarşik bilgi oluşturmayı, gözden geçirmeyi ve değiştirmeyi içermektedir. Soyut fikirler veya kavramlar içeren bir merdivende, aşağı inen maddeler yukarı çıkanların üyeleri veya alt gruplarıdır. Bu yüzden, bu basamakları incelerken soyutla somut arasında gidip gelinir.

Faydaları: Basamaklama öğrencilerin bir uzmanın kavramları nasıl sınıflara ayırdığını anlamalarına ve kavramları ve aralarındaki ilişkileri netleştirmelerine yardımcı olabilir.

Nasıl Uygulanır: Mevcut bir fikirle başlayıp, bunun hangi daha geniş kapsamlı kategoriye bir örnek olduğu sorularak “basamaklarda yukarı çıkılır.”  Daha çok örnek bulunarak “basamaklardan aşağı inilir.” Sonra, ikinci, aşamadaki örneklerden yola çıkarak daha geniş kapsamlı bir kategori arayarak tekrar “yukarı çıkılır.”

Genellikle, genele doğru “yukarı çıkmak” yeni alanlara doğru kapsamı genişletmeyi sağlarken “aşağı inmek” konuların daha spesifik yanlarına odaklanmayı sağlar. Niçin ile başlayan sorular basamaklardan yukarı çıkartır, e ne olmuş peki soruları ise basamaklardan aşağı indirir.

Abartma

Nedir: Abartma tekniği SCAMPER buluşunun bir parçası olarak büyütme (“genişletme”) ve küçültme (veya “sıkıştırma”) olmak üzere iki türlüdür.

 

Abartma Şekilleri Türü Örnekler
Yukarı doğru abartma Büyütme Kullanmadığım milyonlarca fotokopi makinem var.
Aşağı doğru abartma Küçültme Fotokopi makinelerim neredeyse hiç kullanılmıyor.
Kapsamı abartma Bağlamı kapsama Tüm kuruluş gerektiğinden az kullanılıyor.
Önemi abartma Büyütme Kapasite fazlamız ulusal bir skandal.
Seçici abartma Karikatürize etme Reprografik Huzurevi!

 

Faydaları: Bu yöntem çözüm için fikir geliştirmeye yardım eder. Bir problemi, problem hakkındaki bahsedilmeyen varsayımları test ederek göstermek için faydalıdır. Problem farklı bir çapta olsaydı nasıl çözmenin daha uygun olacağını düşünmeye yardım eder.

Nasıl Uygulanır: Ele alınacak bir konu veya geliştirilecek bir fikir belirledikten sonra, fikrin tüm bileşenlerini veya problemin hedeflerini ve kısıtlamalarını sıralayın. Bir bileşen seçerek bunu abartma yolları geliştirin ve geliştirdiklerinizi ayrı bir kâğıda yazın.

Balık Kılçığı

Nedir: Balık kılçığı tekniğinde bir problemin olası nedenlerini belirlemek için görsel bir düzenleyici kullanılır.

Faydaları: Bu teknikte kısmi veya olgunlaşmamış çözümlerle ilgilenilmez, bir sorunun farklı bölümlerinin önemi ve bunlar arasındaki etkileşimler gösterilir.

Nasıl Uygulanır: Büyük bir kâğıda sayfanın sağ tarafını gösteren uzun, yatay bir ok çizin. Okun üzerine açıklanacak konunun başlığını yazın. Bu ok, “balığın” “kemiğidir.” Problemin grubun aklına gelen olası her sebebi için “kılçığın” üstüne 45 derecelik “kılçıklar” çizin ve bunların üzerine sebepleri yazın. Alt kılçıklar ikincil nedenleri temsil edebilir.

 

http://www.celt.iastate.edu/teaching-resources/classroom-practice/teaching-techniques-strategies/creativity/techniques-creative-teaching/

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s